Menu

Cztery znamiona prawdziwego Kościoła Chrystusowego

Pietro Perugino, Wręczenie kluczy świętemu Piotrowi (1480 r., Kaplica Sykstyńska) Pietro Perugino, Wręczenie kluczy świętemu Piotrowi (1480 r., Kaplica Sykstyńska)

Katechizm Kościoła Katolickiego określa cztery najważniejsze znamiona Kościoła Katolickiego, stwierdzając, że jest on jeden, święty, powszechny i apostolski (KKK 811). Wyznanie tej wiary znane jest już w Symbolu wiary, a więc sięga III wieku. Credo ustalone na Soborze Konstantynopolitańskim w 381 r. jest już bardzo precyzyjne i wskazuje na te cztery znamiona Kościoła, które na Soborze Chalcedońskim (451 r.) zostały oficjalnie przyjęte przez Kościół [1]. Pomimo tego na przestrzeni czasów określenia te rodziły - i wciąż rodzą - różne kontrowersje związane z ich poprawną interpretacją, dlatego też do dzisiaj Kościół przypomina o tych fundamentalnych prawdach wiary, czego przykładem jest m.in. Konstytucja dogmatyczna o Kościele „Lumen Gentium” [2]. Jak stwierdza Katechizm te cztery przymioty są ze sobą nierozdzielnie połączone, a wynika to z faktu, że jedno jest ich źródło: Jezus Chrystus działający przez Ducha Świętego.

Jeden

Określenie Kościoła jako jeden może wydawać się kontrowersyjne, szczególnie w dzisiejszych czasach pluralizmu i tzw. wielokulturowości. Jednak zgodnie z wiarą katolicką jedność odnosi nas do jedności Osób w Trójcy Świętej. Kościół jest jeden ze względu na swojego założyciela – Jezusa Chrystusa i tego, który czyni jedno poprzez miłość – Ducha Świętego. Jednocześnie tej jedności nie sprzeciwia się wielka różnorodność darów i charyzmatów, wielość kultur i narodów występujących Kościele. Tym co spaja Kościół i czyni go jednym jest miłość będąca więzią doskonałości (Kol 3,14). Jedność ta, jak podkreśla KKK zapewniana jest dzięki wyznawaniu tej samej wiary, wspólne celebrowanie kultu Bożego – przede wszystkim sakramentów oraz poprzez sukcesję apostolską. Wszelkie próby podważenia sakramentów lub sukcesji apostolskiej uderzają w jedność Kościoła i zadają ranę Mistycznemu Ciału Chrystusa, podobnie jak herezja, apostazja oraz schizma. Natomiast tym co umacnia jedność Kościoła jest modlitwa o jego jedność, życie sakramentalne, dialog ekumeniczny, osobiste nawrócenie i życie w świętości.

Jedność Kościoła zależy od starań ludzkich, jednak w najbardziej wewnętrznej swojej istocie zapewniona jest jako dar samego Chrystusa (J 17,21) [3], natomiast duszą Kościoła jest Duch Święty. Jak podkreśla Deklaracja „Dominus Jesus” o jedyności i powszechności zbawczej Jezusa Chrystusa i Kościoła Kongregacji Nauki Wiary jeden Kościół Chrystusowy (…) trwa w Kościele katolickim rządzonym przez Następcę Piotra i przez biskupów w łączności z nimi [4]. Jednocześnie – jak podkreśla Deklaracja – Kościoły, które nie będąc w pełnej wspólnocie z Kościołem katolickim, pozostają jednak z nim zjednoczone bardzo ścisłymi więzami, jak sukcesja apostolska i ważna Eucharystia, są prawdziwymi Kościołami partykularnymi. Deklaracja ta odnosi się do Prawosławia, natomiast inna jest już sytuacja w przypadku wspólnot protestanckich o których Deklaracja stwierdza, że Wspólnoty kościele, które nie zachowały prawomocnego Episkopatu oraz właściwej i całkowitej rzeczywistości eucharystycznego misterium nie są kościołami w ścisłym sensie [5].

Święty

Świętość Kościoła wynika z faktu, że jego głową jest sam Jezus Chrystus – Bóg-człowiek, który go nieustannie uświęca dzięki swojej ofierze swojej męki. Jak podkreślili Ojcowie Soborowi w Konstytucji Lumen Gentium: Kościół, którego tajemnicę wykłada Sobór święty, uznawany jest przez wiarę za niezachwianie święty. Albowiem Chrystus, Syn Boży, który wraz z Ojcem i Duchem Świętym doznaje czci jako "sam jeden Święty", umiłował Kościół jako oblubienicę swoją, siebie samego zań wydając, aby go uświęcić (por. Ef 5,25-26), złączył go też ze sobą jako ciało swoje i hojnie obdarzył darem Ducha Świętego na chwałę Bożą (LG 39). W związku z tym, chociaż poszczególni członkowie Kościoła – wierni, nie są świętymi i ulegają grzechom, to dzięki Jezusowi Kościół wciąż pozostaje święty. Również dzięki Kościołowi i sprawowanym w nim sakramentom wierni mają dostęp do pełni zbawczych środków, które wzmagają łaskę i naszą świętość osobistą, do której powołany jest każdy wierny. Dlatego też Konstytucja określa Kościół jako święty Lud Boży [6].

Powszechny

Samo słowo katolicki (gr. katholicos) oznacza powszechny, uniwersalny, cały, zupełny. Kościół został posłany przez Jezusa do wszystkich ludzi na świecie, całego rodzaju ludzkiego [7]. Jak podkreślono w Konstytucji Lumen gentium Kościół powinien rozszerzać się na cały świat i przez wszystkie wieki, a wolą Bożą jest zebrać rozproszoną ludzkość. Dzieje się to dzięki działaniu samego Jezusa Chrystusa, który swoją mocą jednoczy różne zgromadzenia wiernych rozsiane na całym świecie w Kościołach partykularnych. Zachowuje on jedność wiary, sakramentów i kierowany jest przez biskupa wyświęconego w sukcesji apostolskiej. Stąd też wymiarem i wyrazem powszechności Kościoła jest fakt, że Kościoły partykularne uznają prymat Kościoła rzymskiego, który im przewodniczy w miłości [8].

W aspekcie powszechności należy zwrócić uwagę na stopnie przynależności do Kościoła. Pełną przynależność do Kościoła mają Ci, którzy przyjęli Ducha Chrystusa, całą strukturę Kościoła i wszelkie ustanowione w nim środki zbawienia (katolicy). Z Kościołem Prawosławnym, chociaż nie uznaje on prymatu Rzymu, to jak podkreśla KKK, istnieje głęboka wspólnota, że niewiele jej brakuje, by osiągnęła pełnię dopuszczającą wspólne celebrowanie Eucharystii Pana [9]. Przyporządkowani do Ludu Bożego jest także naród żydowski. Wynika to z faktu, że przyjął on i odpowiedział na objawienie starotestamentowe, a przymierze zawarte przez Boga ze swoim ludem jest nieodwołane pomimo faktu, że odrzucił on Jezusa Chrystusa jako oczekiwanego Mesjasza. Jak podkreśla Konstytucja Lumen gentium plan zbawienia obejmuje także tych, którzy uznają Stworzyciela, wśród nich zaś w pierwszym rzędzie muzułmanów, oni bowiem wyznając, iż zachowują wiarę Abrahama, czczą wraz z nami Boga jedynego i miłosiernego, który sądzić będzie ludzi w dzień ostateczny [10]. Plan zbawienia obejmuje także osoby, które bez własnej winy, nie znając Ewangelii Chrystusowej i Kościoła Chrystusowego szczerym sercem jednak szukają Boga i wolę Jego poprzez nakaz sumienia poznaną starają się pod wpływem łaski pełnić czynem [11]. Jednocześnie jednak na Kościele ciąży obowiązek ewangelizowania wszystkich ludzi zgodnie ze słowami Pana Jezusa Chrystusa: Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Uczcie je zachowywać wszystko, co wam przykazałem (Mt 28,19-20). Wynika to z faktu, że Bóg pragnie zbawienia wszystkich ludzi i tego by wszyscy poznali prawdę, dzięki przyjęciu Ducha Prawdy, ponieważ jak podkreśla Katechizm zbawienie znajduje się w prawdzie [12]. Dlatego też Duch Święty nazwany został nadrzędnym podmiotem całej misji kościelnej [13].

Apostolski

Apostolskość Kościoła wynika z faktu, że jest on zbudowany na Apostołach – dlatego też Apostołowie nazywani są fundamentami Kościoła. Sam wyraz Apostoł pochodzi ze starożytnej greki gdzie apostoloi oznacza „posyłać”. Jezus Chrystus sam wybrał swoich świadków i ich posłał do pełnienia wyznaczonej misji – Jak Ojciec Mnie posłał, tak i Ja was posyłam (J 20,21). Jezus wybrał 12 Apostołów, tak jak 12 było pokoleń Izraela. Dzięki temu Kościół – z pomocą Ducha Świętego – zachowuje nauczanie i depozyt wiary usłyszane od Apostołów. Dzięki sukcesji apostolskiej Kościół prowadzony jest przez ich następców - Kolegium Biskupów. Nie pozostają oni sami w pełnieniu tej misji ponieważ jest z nimi Jezus, który obiecał, że pozostanie z nimi aż do skończenia świata. Zasada apostolstwa ma daleko idące konsekwencje ponieważ jak zauważa Konstytucja "Lumen Gentium" biskupi z ustanowienia Bożego stali się następcami Apostołów, jako pasterze Kościoła, kto tedy ich słucha, słucha Chrystusa, a kto nimi gardzi, Chrystusem gardzi i Tym, który posłał Chrystusa [14].

Jednak apostolstwo nie zamyka się na biskupach, ponieważ cały Kościół jest apostolski [15]. Wynika to z faktu, że dzięki biskupom pozostaje on w komunii wiary i pozostaje on posłany na cały świat. Powołanie chrześcijańskie jest zatem ze swej natury apostolskie, to znaczy, że cały Kościół podejmuje działania na rzecz rozszerzania się Królestwa Chrystusa po całej ziemi [16]. Posługa ta obejmuje kapłanów, a także świeckich, a jej motorem jest miłość, czerpana przede wszystkim z Eucharystii, która <<jest jakby duszą całego apostolstwa>> [17].

Dzięki temu, że Kościół jest jeden, święty, powszechny i apostolski, to już teraz istnieje w nim „Królestwo niebieskie”, „Królestwo Boże”, które wypełni się na końcu czasów [18].

 

Bibliografia:

  1. Dokumenty Soborów Powszechnych. Tom I (325-787), Ks. Arkadiusz Baron, ks. Henryk Pietras SJ (red.), Źródła Myśli Teologicznej, Wydawnictwo WAM, Kraków 2007.
  2. Konstytucja dogmatyczna o Kościele „Lumen Gentium”
  1. Katechizm Kościoła Katolickiego, wydanie II poprawione, Pallottinum, Poznań 2002.



[1] Dokumenty Soborów Powszechnych. Tom I (325-787), Ks. Arkadiusz Baron, ks. Henryk Pietras SJ (red.), Źródła Myśli Teologicznej, Wydawnictwo WAM, Kraków 2007, s. 67.

[2] To jest ten jedyny Kościół Chrystusowy, który wyznajemy w Symbolu wiary jako jeden, święty, katolicki i apostolski, który Zbawiciel nasz po zmartwychwstaniu swoim powierzył do pasienia Piotrowi (J 21,17), zlecając jemu i pozostałym Apostołom, aby go krzewili i nim kierowali (por. Mt 28,18 nn), i który założył na wieki jako "filar i podwalinę prawdy" (1 Tm 3,15). Kościół ten, ustanowiony i zorganizowany na tym świecie jako społeczność, trwa w Kościele katolickim, rządzonym przez następcę Piotra oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie (communio), choć i poza jego organizmem znajdują się liczne pierwiastki uświęcenia i prawdy, które jako właściwe dary Kościoła Chrystusowego nakłaniają do jedności katolickiej, Konstytucja dogmatyczna o Kościele „Lumen Gentium”, 8.

[3] 20 Nie tylko za nimi proszę, ale i za tymi, którzy dzięki ich słowu będą wierzyć we Mnie; 21 aby wszyscy stanowili jedno, jak Ty, Ojcze, we Mnie, a Ja w Tobie, aby i oni stanowili w Nas jedno, aby świat uwierzył, żeś Ty Mnie posłał. 22 I także chwałę, którą Mi dałeś, przekazałem im, aby stanowili jedno, tak jak My jedno stanowimy. 23 Ja w nich, a Ty we Mnie! Oby się tak zespolili w jedno, aby świat poznał, żeś Ty Mnie posłał i żeś Ty ich umiłował tak, jak Mnie umiłowałeś.

[4] Deklaracja „Dominus Jesus” o jedyności i powszechności zbawczej Jezusa Chrystusa, Kongregacja Nauki Wiary, 17.

[5] Ibidem.

[6] Konstytucja dogmatyczna o Kościele „Lumen Gentium”, 12.

[7] KKK, 831.

[8] KKK, 834.

[9] KKK, 838.

[10] Konstytucja Lumen gentium, 16.

[11] Ibidem.

[12] KKK, 851.

[13] KKK, 852.

[14] Konstytucja Lumen gentium, 20.

[15] KKK, 863.

[16] Ibidem.

[17] KKK, 864.

[18] KKK, 865.

Więcej w tej kategorii: « Od dziś dwóch Papieży w Watykanie
Powrót na górę

Watykan

Publicystyka

Czy wiesz ...

Encyklopedia

Europa

Społeczeństwo