Menu

Didache – nauka dwunastu Apostołów

Didache – nauka dwunastu Apostołów

Didache (gr. didache - nauka, nauczanie) uznawane jest za jedno z najważniejszych pism wczesnego chrześcijaństwa. Wynika to z dwóch przyczyn. Po pierwsze pismo te należy do najstarszych pism dziedzictwa chrześcijańskiego. Współczesne badania dowodzą, że jest ono starsze niż najnowsze części Nowego Testamentu i szacuje się, że mogło powstać nawet w latach 50.-70. I wieku. Drugą istotną kwestią jest autorytet i szacunek jakim cieszyło się pismo wśród chrześcijan pierwszych wieków, a sam Klemens Aleksandryjski zaliczał je do kanonu Nowego Testamentu.

Didache składa się z 16 rozdziałów, które można przyporządkować do trzech zasadniczych części i zakończenia. Pierwsza część to tzw. pouczenia obejmujące 6 pierwszych rozdziałów. Dotyczą one życia moralnego chrześcijan. Druga część obejmująca rozdziały 7-10 zawiera przepisy liturgiczne, natomiast ostatnia, trzecia część obejmująca rozdziały 11-15 dotyczy kwestii zorganizowania pierwszych gmin chrześcijańskich. Całość zwieńczone jest wezwaniem do chrześcijańskiej czujności w oczekiwaniu na Paruzję.

Pierwsza część – pouczenia moralne ogniskują się wokół dwóch dróg – drogi życia i drogi śmierci. Droga życia jest drogą miłości Boga i bliźniego, a jej kresem jest zbawienie. Druga droga, to droga grzechu, która wiedzie do potępienia wiecznego. Opis pierwszej drogi składa się z dwóch części. Pierwsza z nich „pozytywna", mówiąca o powinnościach chrześcijanina czerpie swoją treść z Ewangelii i ilustrowany jest jej licznymi parafrazami (m.in. A oto czego uczą nas te słowa: Błogosławcie tych, którzy was przeklinają i módlcie się za waszych nieprzyjaciół, pośćcie za wszystkich prześladowców. Jakaż to zasługa, jeśli miłujecie tych, którzy was miłują? Czyż i poganie tego nie czynią? Wy natomiast miłujcie tych, którzy was nienawidzą). Druga część pouczeń odnosi się do zakazów i zazwyczaj każde pouczenie zawiera partykułę „nie", m.in.: „Nie zabijaj, nie cudzołóż, nie uwodź młodych chłopców, nie uprawiaj rozpusty, nie kradnij, nie zajmuj się magią ani czarami". Dużą wartość dla nauki moralnej Kościoła Katolickiego jest jasny zakaz dokonywania aborcji: „nie zabijaj dzieci przez poronienie ani nie przyprawiaj ich o śmierć już po urodzeniu". Aborcja jest tu zatem stanowczo ukazana jako droga grzechu i śmierci, a osoby dokonujące aborcji nazwane są mordercami dzieci, którzy „niszczą przez poronienie to, co Bóg powołał do życia".

W pouczeniach zawarty jest także swoisty wzór życia chrześcijańskiego i chrześcijanina: „Ty natomiast bądź cichy, gdyż cisi posiądą w dziedzictwo ziemię. 8. Bądź cierpliwy, miłosierny, życzliwy, spokojny, dobry, pomnij zawsze z bojaźnią na słowa, które słyszałeś. 9. Nie wynoś się i nie pozwalaj swej duszy na zuchwalstwo. Niechaj twoja dusza nie wiąże się z pysznymi, lecz przebywa wśród sprawiedliwych i pokornych. 10. Wszystko, co cię spotyka, przyjmuj jako dobre, wiedząc że nic się nie dzieje bez Boga". Końcowe zdania VI rozdziału mogą służyć za podsumowanie całej części: „Jeśli możesz w całości nieść jarzmo Pana, będziesz doskonały; jeśli nie możesz, czyń, co możesz".

Druga część dotycząca liturgii rozpoczyna się opisem sakramentu chrztu, następnie autor daje zalecenia dotyczące postów (post winien być przestrzegany w środy i piątki) oraz modlitwy Pańskiej odmawianej trzy razy dziennie. Cały rozdział IX i X poświęcony jest eucharystii. Liturgia eucharystii ma charakter dziękczynny i jest zarezerwowana tylko dla ochrzczonych.

Trzecia część dotyczącej organizacji gmin chrześcijańskich w znacznej mierze poświęcona jest fałszywym prorokom i przestrzega przed fałszywymi nauczycielami, którzy zaczynają „wykładać inną naukę po to, żeby burzyć". Z pewnością tak rozbudowane fragmenty poświęcone temu zagadnieniu świadczą o dużym niebezpieczeństwie pierwszych chrześcijan ze strony fałszywych proroków. Rozdział XIV reguluje kwestie świętowania niedzieli i podkreśla, że w tym dniu nikt nie może uczestniczyć w zgromadzeniu o ile toczy spór ze swoim bliźnim. W XV rozdziale przedstawiona jest struktura kościoła pierwszych wieków. Zgromadzenie wybiera zarówno biskupów, jak i diakonów. Na biskupów i diakonów wybierać powinno się osoby „godnych Pana, ludzi cichych, spokojnych, bezinteresownych, wiarygodnych i wypróbowanych".

Ostatni XVI rozdział to wezwanie do czujnego oczekiwania na ponowne przyjście Jezusa Chrystusa na ziemię. Będzie one poprzedzone przyjściem zwodziciela świata pojawiającego się jako Syn Boży czyniący znak i cuda. Czas ten będzie okresem ognia próby, w którym wiele osób się załamie i zginie, jednak Ci, którzy wytrwają w wierze zostaną zbawieni. Ostateczne przyjście Chrystusa poprzedzone będzie trzema znakami prawdy: znakiem otwartych niebios, znakiem dźwięku trąby i zmartwychwstaniem umarłych.

Na uwagę zasługuje także osobisty stosunek autora do czytelnika Didache. Autor nazywa czytelnika „dziecko moje", co wskazuje na wychowawczy charakter całego pisma.

Kończąc warto zaznaczyć, że sam tekst przez wieki nie był znany bezpośrednio, a jedynie z fragmentarycznych przekazów. Dopiero w 1873 r. pełen tekst (rękopis z 1056 r.) został odnaleziony w Konstantynopolu.

Bibliografia:
1) Ks. Franciszek Drączkowski, Patrologia
2) Tekst Didache: http://www.apologetyka.katolik.pl/odnowa-kosciola/z-historii-chrzecijastwa/patrystyka/149/534-didache-nauka-dwunastu-apostoow

Powrót na górę

Watykan

Publicystyka

Czy wiesz ...

Encyklopedia

Europa

Społeczeństwo